โดยตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์

ในงานที่ต้องการความเที่ยงตรงสูงอย่างเช่นการถ่ายภาพวัตถุท้องฟ้าเป็นเวลานานๆ การ Align เม้าท์กับขั้วเหนือของท้องฟ้าอย่างหยาบๆเช่น
การ Align กับดาวเหนือ จะทำให้เม้าท์มีการหมุนชดเชยการหมุนรอบตัวเองของโลกไม่เที่ยงตรงนัก แม้จะไม่มีผลต่อการสังเกตด้วยตาเปล่า
แต่จะมีผลมากต่อการถ่ายภาพเพราะทำให้ดาวไกด์ขยับออกจากตำแหน่งศูนย์กลางซึ่งเป็นการเพิ่มโอกาสความผิดพลาดต่างๆและยังต้องเหนื่อย
ต่อการไกด์ดาวซึ่งต้องถี่และต่อเนื่องกว่าที่ควรจะเป็น ไม่ว่าจะไกด์ด้วยตาหรือด้วยกล้อง CCD ก็ตาม

การใช้ดวงดาวในการ Align เม้าท์ให้เที่ยงตรงหรือวิธี Declination Drift Alignment เป็นวิธีที่ดีที่สุดที่จะทำให้แกนหมุนของเม้าท์
์ชี้ตรงไปที่ขั้วเหนือจริงๆ ทำให้การไกด์ดาวทำได้ง่าย โดยเฉพาะในแนวแกน DEC ซึ่งหากตั้งได้เที่ยงตรงจะทำให้ไม่ต้องไกด์ในแกนนี้เลย
ส่วนแกน R.A. นั้นก็คงขึ้นกับความเที่ยงตรงของเกียร์และมอเตอร์ของเม้าท์แต่ละตัวซึ่งส่วนใหญ่ก็ยังต้องไกด์ดาวอยู่บ้างแต่จะน้อยลง

วิธี Declination Drift Alignment จะให้เราสังเกตดาวไกด์ 2 ตำแหน่งผ่านเลนส์ไกด์ดาวกำลังขยายสูง ( ควรเป็นเลนส์ที่มี Cross Hair
เป็นรูปกากะบาด ) ซึ่งการเคลื่อนของดาวไกด์ออกไปทางเหนือหรือใต้จากจุดกึ่งกลาง CrossHair จะบอกว่าเม้าท์ของเราชี้ห่างจากตำแหน่ง
ขั้วเหนือของท้องฟ้าจริงๆมากน้อยแค่ไหนและบอกทิศทางที่เกิดความคลาดเคลื่อนด้วย วิธีการทำ Drift Alignment นั้นไม่ได้ซับซ้อนอะไร
แต่ต้องการเวลาและความอดทนและการฝึกฝน โดยเฉพาะการทำครั้งแรกๆ แต่วิธีการนี้ควรใช้หลังจากที่ได้ Align กล้องกับขั้วเหนือของ
ท้องฟ้าแบบหยาบโดยวิธีอื่นแล้ว

วิธีการในการทำ Declination Drift Alignment คือให้เลือกดาวฤกษ์สว่างพอมองเห็นได้ชัด 2 ดวง ดวงหนึ่งอยู่ใกล้แนวเส้นศูนย์สูตร
ท้องฟ้าและใกล้แนวกลางศีรษะ ( ค่า Declination ที่ใกล้ 0 องศามากที่สุดและใกล้แนวเส้นเมอริเดียนสำหรับท้องฟ้าเมืองไทย
ก็คือตำแหน่งที่อยู่ค่อนไปทางทิศใต้จากจุดกลางฟ้าประมาณ 14 องศา ) อีกดวงหนึ่งเลือกดาวที่อยู่ใกล้ขอบฟ้าทางทิศตะวันออกและ
ใกล้กับแนวเส้นศูนย์สูตรท้องฟ้ามากที่สุด (สามารถใช้ดาวที่ขอบฟ้าทิศตะวันตกแทนได้ แต่การสังเกตการเคลื่อนของดาวและการปรับ
เม้าท์จะเป็นตรงกันข้ามซึ่งจะได้กล่าวต่อไป ) ให้สังเกตการเคลื่อนของดาวทีละดวงและเฉพาะความคลาดเคลื่อนในทางแกน Declination
หรือตามแนวเหนือ-ใต้เท่านั้น ดาวฤกษ์ตรงแนวกลางฟ้าใกล้เส้นศูนย์สูตรจะบอกความผิดพลาดของเม้าท์ตามแนบราบ กล่าวคือ
เม้าท์ชี้ไปทางทิศตะวันออกหรือตะวันตกมากเกินไปหรือไม่ ส่วนดาวฤกษ์ที่ขอบฟ้าจะบอกความผิดพลาดของเม้าท์์ตามแนว
สูง-ต่ำ กล่าวคือเม้าท์ชี้สูงเกินไปหรือต่ำเกินไปจากตำแหน่งที่ควรจะเป็นหรือไม่

สาเหตุที่ควรเลือกดาวฤกษ์ที่อยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตรให้มากที่สุดทั้งสองดวงก็คือ ดาวตรงตำแหน่งนี้จะเคลื่อนที่ไปบนท้องฟ้าเป็นมุมกว้างมาก
ที่สุดและเร็วที่สุด ทำให้เราเห็นการเปลี่ยนตำแหน่งได้เร็วจึงเหมาะที่จะใช้ในการทำ Drift Alignment มากที่สุด เราสามารถใช้ดาวฤกษ์ที่ อยู่ี่ห่างออกมาจากเส้นศูนย์สูตรได้ แต่ก็ไม่ควรห่างมากเกินไป โดยเฉพาะดาวฤกษ์ที่อยู่ค่อนไปทางขั้วเหนือหรือใต้้ควรหลีกเลี่ยง  เพราะจะ
สังเกตเห็นการเคลื่อนที่ได้ยากและใช้เวลานานมากและจะไม่เที่ยงตรงด้วย

ก่อนการ Drift Alignment ต้องตั้ง Cross hair ในเลนส์ไกด์ให้ตรงกับทิศเหนือ-ใต้ ตะวันออก-ตะวันตกเสียก่อนและต้องทำทุกครั้ง วิธีการ
คือบังคับมอเตอร์ในแกน R.A. ( หรือแกน Dec ก็ได้ ) ให้ดาวตรงเลนส์ไกด์เคลื่อนที่กลับไปกลับมาให้หมุน Cross hair ในเลนส์ไกด์ให้
้ขนานหรือทับกับการเคลื่อนที่นั้น ถ้าเราใช้การบังคับแกน R.A. ทิศทางที่ดาวเคลื่อนที่นั้นคือแนวทิศตะวันออก-ตะวันตก เราต้องหาให้ได้
้ว่าทิศเหนือหรือใต้ในเลนส์ตาคือตำแหน่งไหน ให้บังคับแกน Dec ให้กล้องชี้ไปทางเหนือ ( หรือใต้ ) ถ้าเห็นดาวฤกษ์ขยับไปทางใดในเลนส์
ตาทิศนั้นจะเป็นทิศตรงกันข้ามเสมอ กล่าวคือถ้าเราขยับกล้องไปทางเหนือ ทิศที่ดาวฤกษ์ขยับไปก็คือทิศใต้ เราอาจใช้วิธีดันกล้องด้วยปลายนิ้ว
เพียงเบาๆไปทางทิศเหนือตามแนวแกน Dec ก็ได้ผลดีเหมือนกัน

หันกล้องไปตรง ดาวไกด์ดวงที่เลือกไว้ใกล้แนวกลางศีรษะและใกล้เส้นศูนย์สูตร ปรับให้ดาวอยู่ตรงกลาง Cross Hair คอยสังเกตการ
เคลื่อนตัวของดาวไปตามแนวเหนือ-ใต้ในเลนส์ไกด์  โดยไม่ต้องสนใจการเคลื่อนที่ไปตามแนวตะวันออก-ตะวันตก

      -ถ้าดาวเคลื่อนที่ ไปทางใต้ หมายความว่าเม้าท์ของเราชี้ไปทางทิศ ตะวันออกมากเกินไป
      -ถ้าดาวเคลื่อนที่ ไปทางเหนือ หมายความว่าเม้าท์ของเราชี้ไปทาง ตะวันตกมากเกินไป

ให้ปรับเม้าท์ตามแนวแกนนอนให้หันไปทางตะวันตกหรือตะวันออก (Azimuth Adjustment knob) เพื่อชดเชยการคลาดเคลื่อน
นั้นแล้วเริ่มต้นสังเกตใหม่ตามแบบเดิม จนกว่าจะไม่สังเกตเห็นการเคลื่อนไปตามแนวเหนือ-ใต้อย่างน้อย 5 นาที อัตราการเคลื่อนที่ตามแนว
เหนือ-ใต้ของดาวไกด์ที่เห็นได้เร็วหรือช้าจะบอกถึงความใกล้หรือไกลจากตำแหน่งที่ถูกต้องด้วย

ต่อมาให้หันกล้องไปตรง ดาวไกด์ดวงที่เลือกไว้ใกล้ขอบฟ้าทิศตะวันออกและใกล้เส้นศูนย์สูตร ปรับให้ดาวอยู่ตรงกลาง Cross Hair
คอยสังเกตการเคลื่อนตัวของดาวไปตามแนวเหนือ-ใต้ในเลนส์ไกด์ โดยไม่ต้องสนใจการเคลื่อนที่ไปตามแนวตะวันออก-ตะวันตก

     -ถ้าดาวเคลื่อนที่ ไปทางใต้ หมายความว่าเม้าท์ของเรา ชี้ต่ำเกินไป
     -ถ้าดาวเคลื่อนที่ ไปทางเหนือ หมายความว่าเม้าท์ของเรา ชี้สูงเกินไป

ให้ปรับเม้าท์ตามแนวแกนตั้งให้ยกสูงขึ้นหรือต่ำลง (Altitude Adjustment knob) เพื่อชดเชยความคลาดเคลื่อนนั้นแล้วเริ่มต้น
สังเกตใหม่่ตามแบบเดิม จนกว่าจะไม่สังเกตเห็นการเคลื่อนไปตามแนวเหนือ-ใต้อย่างน้อย 5 นาที อัตราการเคลื่อนที่ตามแนวเหนือ-ใต้
ของดาวไกด์ที่เห็นได้เร็วหรือช้าจะบอกถึงความใกล้หรือไกลจากตำแหน่งที่ถูกต้องด้วย

ถ้า หากเราใช้การสังเกตดาวใกล้ขอบฟ้าทิศตะวันตก ก็สามารถทำได้ แต่การสังเกตผลและการปรับเม้าท์จะเป็นไปในทางตรงกันข้าม
กล่าวคือ

     -ถ้าดาวเคลื่อนที่ ไปทางใต้ หมายความว่าเม้าท์ของเรา ชี้สูงเกินไป
     -ถ้าดาวเคลื่อนที่ ไปทางเหนือ หมายความว่าเม้าท์ของเรา ชี้ต่ำเกินไป

แม้ว่าเม้าท์จะเริ่มชี้ไปยังตำแหน่งที่ถูกต้องมากขึ้น แต่การปรับกล้องในแกนหนึ่งจะส่งผลกระทบไปอีกแกนหนึ่งด้วย จึงควรกลับไปทำซ้ำสัก
2-3 รอบ แต่ละรอบก็จะใช้เวลาสั้นลงและความเที่ยงตรงจะยิ่งสูงขึ้น หากได้ทำตามวิธีนี้แล้วการถ่ายภาพดาวเป็นเวลานานๆจะทำให้ผู้ถ่าย
สามารถเน้นการไกด์ดาวเฉพาะแกน R.A. แต่เพียงอย่างเดียว หรือถ้าต้องปรับแกน Dec บ้างก็จะน้อยมากๆเพราะความคลาดเคลื่อนที่เหลืออยู่
จะน้อยมาก และสามารถถ่ายภาพมุมกว้างโดยใช้เลนส์ที่มีความยาวโฟกัสไม่สูงมากนักได้โดยไม่ต้องไกด์ดาวเลยและเป็นการลดผลกระทบ
ในการเกิด Field Rotation ด้วย (ลักษณะที่เกิดคือ ดาวที่ใช้เป็นดาวไกด์อยู่นิ่งกับที่ แต่ดาวดวงอื่นรอบๆดาวไกดในภาพ์จะหมุนวนรอบดาวไกด์
เพราะผลของแกนหมุนของกล้องไม่ตรงกับแกนหมุนของโลก Polar Misalignment)